Aanvalsplan Landschapselementen

Landschapselementen zijn belangrijk voor een biodivers, groen Nederland. Denk hierbij aan heggen, hagen, slootkanten, houtwallen en permanente en dynamische akkerranden. Dieren vinden hier voedsel en schuilplaatsen, en ze maken deel uit van het lokale ecosysteem. Ook voor bodemleven, klimaat, de uitstraling van ons landschap én de gezondheid van de mens zijn ze cruciaal. Deze ‘groenblauwe dooradering’ is echter sinds de vorige eeuw op grote schaal uit Nederland verdwenen. Daarom hebben wij met onze partners een Aanvalsplan Versterking Landschappelijke identiteit via Landschapselementen opgesteld.

Voor het gehele landelijk gebied, exclusief Natuur Netwerk Nederland en de bebouwde kom, willen we een groenblauwe dooradering van 10% realiseren. Samen met onze partners zijn we hard aan de slag met de uitwerking van het Aanvalsplan. 

Behalve landbouwgrond betreft dit ook gronden zonder landbouwfunctie die in eigendom zijn van overheden (met name gemeenten en waterschappen) en particulieren (geen agrariërs). Bij de overheidsgronden betrekken we dus ook de infrastructuur, zoals bermen langs wegen en zones langs grotere waterlopen. Uitgaande van een areaal van 2.237.000 hectare voor het landelijk gebied, komt de ambitie van 10% groenblauwe dooradering neer op een areaal van 223.700 hectare. De helft hiervan, 111.850 hectare, wordt ingevuld met houtige elementen. De andere helft wordt ingevuld met natuurlijke oevers, poelen, rietlanden, kruiden en bloemrijke randen.

 

In het nieuws

 

Onze ambitie

Voor het gehele landelijk gebied, exclusief Natuur Netwerk Nederland en de bebouwde kom, willen we een groenblauwe dooradering van 10% realiseren. Voorbeelden van groenblauwe dooradering zijn heggen, houtsingels, houtwallen, slootkanten, waterkeringen, meer permanente en dynamische akkerranden en bomenrijen.

Behalve landbouwgrond betreft dit ook gronden zonder landbouwfunctie die in eigendom zijn van overheden (met name gemeenten en waterschappen) en particulieren (geen agrariërs). Bij de overheidsgronden betrekken we dus ook de infrastructuur, zoals bermen langs wegen en zones langs grotere waterlopen. Uitgaande van een areaal van 2.237.000 hectare voor het landelijk gebied, komt de ambitie van 10% groenblauwe dooradering neer op een areaal van 223.700 hectare. De helft hiervan, 111.850 hectare, wordt ingevuld met houtige elementen. De andere helft wordt ingevuld met natuurlijke oevers, poelen, rietlanden, kruiden en bloemrijke randen.

 

10 redenen voor dit Aanvalsplan

Dit Aanvalsplan draagt bij aan het realiseren van verschillende maatschappelijke doelen zoals vastgelegd in Europees en nationaal overheidsbeleid. Lees hier over de 10 redenen voor 10% groenblauwe dooradering. We hebben tien redenen opgesomd voor het belang van herstel en behoud van groenblauwe dooradering. 

  1. Het versterkt de biodiversiteit. Er ontstaat meer biodiversiteit dankzij meer en kwalitatief betere ecologische verbindingen op land en langs het water die groenblauwe dooradering met zich meebrengt. De potentie langs sloten is 330.000 km en op land 65.000 hectare. De helft van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn en/of nationale Rode Lijst soorten zijn hiervan (mede) afhankelijk. Met 10% dooradering versterken we het natuurbeleid voor Natura 2000-gebieden en realiseren we een basiskwaliteit natuur in het hele landelijke gebied.
  2. Het legt Co2 vast. Er worden grote hoeveelheden CO2 vastgelegd in houtige en moerassige elementen en in de bodem. Zo legt 1 hectare landschapselementen 96 ton CO2 vast, en legt 1 hectare natuurlijke oever 153 ton CO2 vast per jaar.
  3. Het verhoogt de kwaliteit van het landschap.De kwaliteit en diversiteit van het diverse Nederlandse landschap neemt toe. Gebiedseigen elementen komen herkenbaar terug en daarmee nemen de herkenbaarheid en belevingswaarde toe.
  4. Het draagt bij aan voedselvoorziening. Belangrijk is de rol bij de bestuiving en bodemverbetering. Voor bestuiving dragen natuur en landschapselementen nu al aanzienlijk bij aan opbrengstverhoging, wat verder toeneemt bij realisatie van 10% groenblauwe dooradering. Ook past dit in een transitie naar een gezond en circulair bodemgebruik.
  5. Het vermindert plagen. De voedselproductie heeft baat bij landschapselementen die bijdragen aan plaagreductie. Op het moment levert de huidige dooradering een bijdrage van 14% aan natuurlijke plaagreductie, 10% groenblauwe dooradering heeft een potentie van meer dan 40% reductie van plagen.
  6. Het zorgt voor plezier en toerisme. Landschapselementen hebben betekenis voor leefomgeving en recreatie, een aantrekkelijk landelijk gebied levert nu al een bijdrage van 6.5 miljard aan het toeristisch product. Een aantrekkelijk landschap met 10% groenblauwe dooradering kan dat tot 32 miljard laten toenemen.
  7. Het zorgt voor een fijn vestigingsklimaat. Landschapselementen zijn belangrijk voor een beter vestigingsklimaat (woon en werk-omgeving). Bekend is dat een aantrekkelijke omgeving in belangrijke mate de vestiging van bedrijven en aantrekkelijk wonen stimuleert.
  8. Het verbetert onze gezondheid. Landschapselementen filteren de lucht en houden water langer vast. Met name elementen dicht bij de bron van atmosferische depositie kunnen ervoor zorgen dat minder mensen worden blootgesteld aan overschrijding van de normen voor luchtkwaliteit. De afstroom en verdamping van water nemen aanzienlijk af.
  9. Het zorgt voor schoon water. Landschapselementen zorgen voor een betere waterkwaliteit, zowel biologisch als chemisch. Natuurlijke oevers hebben een filterende werking, bufferen water, dragen bij aan de biodiversiteit en kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de doelen van de Kader Richtlijn Water.
  10. Het gaat erosie tegen. Landschapselementen leveren een bijdrage in het tegengaan van bodemerosie. Wortels houden de bodem beter vast, organisch stof zorgt voor meer samenhang en een gezond bodemleven.

 

Aan de slag in de praktijk

In verschillende provincies wordt al hard gewerkt aan uitbreiding van het aantal landschapelementen:

  • Provincie Brabant
    Brabant legt in het Van Gogh Nationaal Park in oprichting 1.000 kilometer houtige landschapselementen aan, gekoppeld aan 1.000 kilometer wandelpaden.

    Met de subsidieregeling ‘Stimuleringsregeling Landschap Noord-Brabant’ kunnen bijdragen worden verstrekt aan particuliere grondeigenaren voor aanleg en beheer van landschapselementen, bloemrijke randen en wandelpaden. In de nieuwe regeling zijn pakketten toegevoegd, bijvoorbeeld elementen die kunnen bijdragen aan waterberging. Hierbij wordt het volgende principe gehanteerd: elke euro die een gemeente of waterschap beschikbaar stelt, wordt door de provincie verdubbeld.
     
  • Provincie Overijssel
    Overijssel werkt o.a. met streekeigen bidbooks om tot herstel en beheer van landschapselementen te komen. Ze zet in op samenwerking voor herstel van het landschap. Ook werkt ze samen met grondeigenaren zoals boeren en natuurbeheerders. 
     
  • Provincie Utrecht
    De provincie stimuleert het beheer en behoud van kleine landschapselementen. Hiervoor is in de hele provincie subsidie mogelijk via de regeling voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Inmiddels zijn er al tientallen landschapselementen aangelegd