Wateroverlast, hitte, insectensterfte: tuintegel eruit wrikken helpt

Vlinders verdwijnen, bijen sterven, egels kiezen het hazenpad, onze steden kunnen de hoosbuien nauwelijks aan en worden steeds heter. Eén van de boosdoeners: strak betegelde voor- en achtertuintjes. Dus is er Project Steenbreek.

 

In betegelde tuinen wonen geen dieren en groeien geen planten. Dat is ook de bedoeling van de tuineigenaren, want dat maakt een tuin onderhoudsarm, behalve het obligate onkruid krabben en de hogedrukspuit eens in de zoveel tijd. Toch heeft zo’n tegeltuintje z’n weerslag op de natuur én ons welbevinden. Dat mensen zich lekkerder voelen tussen groen gras, fladderende vlinders en geurende bloementuinen dan in een hete stad klinkt aannemelijk. De Universiteit van Wageningen zocht het uit. En inderdaad: veruit de meeste mensen voelen zich het allergelukkigst aan de kust en in de wilde natuur, en het minst gelukkig in een stedelijke bebouwde omgeving. Daar tussenin zitten recreatiegebieden, parken, bossen en landbouwgrond. Al die stenen in de stad zijn niet alleen de straten, winkels of overheidsgebouwen: 40 procent van het stedelijk gebied is in het bezit van particulieren.

 

Elke gram CO2 is er één
Op die particulieren mikt Stichting Steenbreek. Door een tegeltje eruit te wrikken en er plantjes in te zetten help je verdwijnende insecten, de bestrijding van oververhitte steden en wateroverlast. Eén zo’n tegeltje klinkt als een druppel op een gloeiende plaat, maar juist kleine, lokale maatregelen zijn het meest effectief, aldus de stichting. Zij maken sinds 2015 gemeenten warm om aan de slag te gaan met groene initiatieven en sinds de oprichting zijn 110 gemeenten aangesloten, en actief bezig met het vergroenen van de leefomgeving. Elke gram CO2 die niet in de atmosfeer komt, telt, zeggen de initiatiefnemers van deze stichting. “Elke vierkante meter steen die wordt vervangen door groen zorgt ervoor dat water in de bodem kan zakken, de temperatuur in de stad wordt getemperd, fijnstof wordt afgevangen, insecten, amfibieën, vogels en kleine dieren weer een leefgebied vinden en mensen zich prettiger en gezonder voelen. Daarmee neemt direct de fysieke en sociale leefbaarheid in wijk en buurt toe.”

 

‘Van overheidsmaatregelen worden we opstandig’
Wout Veldstra, oprichter van Stichting Steenbreek, neemt de telefoon op in zijn beste pak, zegt hij. Deze week is de stichting volwassen geworden en worden de statuten getekend voor een fusie met andere natuurorganisaties. Van lokale buurtinitiatieven moet de stichting het hebben, zegt Veenstra. “Overheidsmaatregelen om klimaatverandering te bestrijden, worden ons opgelegd en maken ons opstandig. Je tegels vervangen voor groen, dat heb je zelf in de hand.” Betegelde tuinen gaan verbieden, dat werkt niet, zegt Veldstra. “Misschien in Duitsland, maar Nederlanders pikken dat niet. We moeten het zelf willen. We zien dat steeds meer mensen betrokken raken. Kijk bijvoorbeeld naar stadsecologen. In 1991 hadden we er maar vier, nu heeft elke gemeente een stadsecoloog die zich bemoeit met groen in de stad.”

 

De actie Tegel eruit, plantje erin loopt al een paar jaar in verschillende gemeenten, en wordt steeds succesvoller. In Den Haag werden dit jaar 13.700 tegels vervangen voor planten. In totaal zijn er in de stad van 2015 tot en met 2017 zo’n 76.000 stenen uit tuinen en straten gehaald. Ook commerciële partijen doen mee: Intratuin hield eind vorige maand een inruilactie: vijftienduizend mensen ruilden een tegel in voor gratis plantjes. Toen de actie vorig jaar werd gehouden waren dat nog maar tweeduizend tegels. Een positieve uitzondering, vindt Stichting Steenbreek. “De tuinbranche is wat ons betreft te afwachtend. Maar alle beetjes helpen.”

 

Zelf beestjes lokken
Een tegel heb je er zo uit, maar hoe komen die beestjes je tuin in? Zo veel zijn er niet meer: in 27 jaar is de hoeveelheid insecten met meer dan 75 procent afgenomen, blijkt uit Duits-Nederlands wetenschappelijk onderzoek. Insecten zijn nodig, want zij bestuiven planten en dienen als voedsel voor zoogdieren, vogels, kikkers, en reptielen. De verdwijning van soorten weidevogels is een direct gevolg van deze insectensterfte.

 

Breek, plant en zaai deze bloemen voor een tuin vol dieren

  • Vlinders en bijen houden van kruidenhoekjes met rozemarijn, kattenkruid, marjolein, tijm, of venkel.
  • Wintergroen is geen voedsel, maar wel beschutting voor insecten, egels en vogels. Klimop, buxus, Engels gras of wolfsmelk zijn wintergroene planten.
  • Klimop doet dubbel werk: de plant biedt nectar voor insecten en in de zomer voedsel voor de rups van het boomblauwtje.
  • Vlinders houden het meest van winterheide, sneeuwbal, judaspenning, lavendel, vlinderstruiken, koninginnenkruid, hemelsleutel en herfstaster.
  • Leg een grasveldje aan. Dat kost wat meer tegels, maar in het gras vinden vogels insecten en wormen.
  • Helemaal weg van je tegeltuin? Zet potten met planten neer en plaats een vogelbadje.

 

Bron: NU.nl