Werken aan biodiversiteitsherstel: Bloeiende Zwijnsweg (deel 2)

Wat begon als een spontaan idee om een kale berm in te zaaien, mondde uit in een prijswinnende samenwerking tussen zeventig boeren en burgers. Het project Bloeiende Zwijnsweg is het perfecte voorbeeld van de mogelijkheden die ontstaan als ondernemers de handen ineenslaan en zich samen inzetten voor thema’s als biodiversiteit en het herstellen van de boer-burgerverbinding.

Op 5 maart van dit jaar ontvingen vier initiatiefnemers van het project Bloeiende Zwijnsweg een van de twee cheques van onze Samen voor Biodiversiteitsprijs. Het was een mooie steun in de rug voor het verder professionaliseren en concretiseren van het project, dat een half jaar eerder begon als een kleinschalig idee van een aantal boeren-buren.

 

Bloeiende berm

“Vorig najaar begon de gemeente met het afgraven van de berm om de afwatering te verbeteren”, vertelt Frans Hollewand, akkerbouwer en melkveehouder aan de Zwijnsweg in Ens. “De berm was kaal en schraal en ik had het er met de buurman over dat we daar toch eigenlijk iets mee moesten. Verderop aan de Zwijnsweg bleek er ook iemand bezig met plannen om de berm in te zaaien en zo ontstond het idee om samen een bloemenrijk mengsel in te zaaien.” De ondernemers zagen een bloeiende berm als een mooi gebaar naar burgers die aan de Zwijnsweg wonen of er langs rijden, om iets terug te doen voor de mogelijke overlast tijdens bijvoorbeeld oogstwerkzaamheden. “Daarnaast is het goed voor de verkeersveiligheid als de begroeiing in de berm niet te hoog staat en het is ook voor onszelf natuurlijk een hartstikke mooi gezicht”, aldus Hollewand. 

 

Meerjarig plan

De initiatiefnemers wilden het meteen goed aanpakken en de bermen langs de hele lengte van de weg, 5,5 kilometer lang, inzaaien. Stap 1 was daarom een gesprek met de gemeente om afspraken te maken over het zelf mogen beheren van de bermen en een vergoeding voor het inzaaien. “We wilden niet dat alle inspanningen na een jaar weer verloren zouden gaan, dus hadden een plan gemaakt voor het meerjarig onderhoud van de bermen en het talud van de slootkant. Daarnaast wilden we ook andere aanwonenden van de weg bij het project betrekken, ook omdat we de berm wilden kunnen hooien. Er wonen ongeveer 20 boeren en 50 burgers aan de Zwijnsweg en om te zorgen dat er geen hondenpoep of afval in het hooi terecht komt heb je elkaar nodig.” De gesprekken met de gemeente hadden wat voeten in de aarde, maar leidden tot goede afspraken en ook de boeren en burgers van de Zwijnsweg waren enthousiast. Bovendien bleek het project in aanmerking te komen voor het Innovatiefonds van Deltaplan Biodiversiteitsherstel.


Foto 's door Ivo Hutten

 

Samen voor Biodiversiteitsprijs

Het Deltaplan Biodiversiteitsherstel stimuleert samenwerkingen tussen burgers en andere grondgebruikers zoals boeren, terreinbeherende organisaties en (lokale) overheden om de biodiversiteit te versterken. Aansprekende projectideeën die structureel de biodiversiteit in Nederland versterken kunnen een maximale bijdrage van €25.000 ontvangen. “Samen hebben we de aanvraag geschreven”, vertelt Hollewand. “Daarbij hebben we het project ook verbreed, door ons behalve op bloeiende bermen ook in te zetten op bloeiende akkerranden en initiatieven van burgers om hun erf te vergroenen. De aanvraag werd goed ontvangen, want we zaten bij de 10 genomineerden van de 100 inzendingen. In maart moesten we ons project presenteren tijdens een pitch en toen bleek dat wij een van de twee winnaars waren van een bedrag van €25.000.”

 

Professionalisering

Om het project verder te professionaliseren werken de initiatiefnemers samen met de gemeente, het Waterschap en het Flevolands Agrarisch Collectief. Ook wonnen ze advies in bij onder andere Agrifirm over de toepassing van akkerranden en bij een ecoloog. “Hieruit zijn negen doelen voortgekomen, variërend van gratis erfadvies voor burgers en gratis plantmateriaal tot excursies en bijeenkomsten. Corona heeft ons helaas wel gedwongen om de communicatie naar de bewoners van de weg aan te passen, maar we zijn alsnog heel tevreden over wat we al hebben bereikt.” Bij een eerste inventarisatie in april bleek de berm al 46 soorten planten te tellen en in juni is succesvol gehooid; een belangrijk onderdeel van het verschralen van de bodem. “Wat ik ook heel mooi vind, is om te zien hoe het contact tussen boeren en burgers is verbeterd door samen ergens mee aan de slag te gaan. Ook van burgers uit de omgeving krijgen we heel enthousiaste reacties en er zijn ook al andere buurtgenoten die interesse hebben getoond om iets vergelijkbaars te gaan doen.”

 

Verder uitbouwen

Het project heeft een voorlopige looptijd van twee jaar. Hollewand ziet in die periode nog genoeg mogelijkheden om het verder uit te bouwen. Komende winter gaan de ondernemers samen met Agrifirm aan de slag om verder in kaart te brengen wat het effect is van de bloeiende akkerranden op het gewas en bij een aantal burgers komt iemand van Flevolands Landschap langs om de beplanting te verbeteren. “We hopen ook nog een excursie te organiseren naar een bedrijf dat met Bokashi werkt om zo de kringloop steeds verder te brengen en werken samen met het Waterschap aan een optimale manier om de slootkant te beheren. Er gaat al met al best veel tijd in zitten, ook in het dagelijks onderhouden van de relaties en de communicatie. Gelukkig werken we samen met enthousiaste vrijwilligers en als ondernemer denk ik ook dat we er veel aan kunnen hebben om in zekere zin voor te lopen op mogelijk landbouwbeleid en ervaring op te doen met biodiversiteitsherstel.”

 

Dit artikel komt uit 'Better Together', uitgave 3 van 2020. Better Together is het klantenmagazine van Agrifirm.
Foto's zijn eigendom van Ivo Hutten.