Overslaan naar hoofdinhoud
zoeken
zoeken

Aanvalsplan Landschap in actie: groenblauwe netwerken in ontwikkeling (3/6)

Het Aanvalsplan Landschap brengt een breed consortium van partijen samen rond één duidelijke ambitie: minimaal 10% van het landelijk gebied verrijken met landschapselementen. Met steun van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en coördinatie vanuit het Deltaplan Biodiversiteitsherstel werken partijen in heel Nederland aan de aanleg van groenblauwe netwerken die bijdragen aan biodiversiteit, een aantrekkelijk landschap en een toekomstbestendig landelijk gebied.

Na de succesvolle afronding van de eerste 9 projecten zijn inmiddels 18 nieuwe projecten gestart. Verspreid over het land worden nieuwe landschapselementen aangelegd, bestaande groenblauwe netwerken versterkt en waardevolle ervaringen opgedaan die bijdragen aan de verdere uitvoering van het Aanvalsplan Landschap. De gezamenlijke ambitie blijft om binnen beide tranches uiteindelijk circa 700 kilometer aan landschapselementen te realiseren.

Deze tussenrapportage geeft een eerste beeld van de voortgang van de projecten. Hoewel ze nog volop in uitvoering zijn, zijn de eerste resultaten al zichtbaar. Van de aanleg van houtwallen, hagen, singels, struweel en poelen tot nieuwe samenwerkingen en innovatieve werkwijzen: de projecten laten zien hoe stap voor stap wordt gebouwd aan een sterker, biodiverser en klimaatbestendiger landschap.

In deze reeks van zes artikelen brengen we de voortgang van alle 18 projecten in beeld.

Stichting Landschapsbeheer Zeeland : Groenblauwe dooradering in Zeeland krijgt vorm 

In Zeeland groeit het netwerk van groenblauwe landschapselementen gestaag. Stichting Landschapsbeheer Zeeland, onder leiding van Ward Tims, begeleidt particuliere grondeigenaren en agrariërs bij het aanleggen van houtwallen, hagen, solitaire bomen, boomweides en poelen. Deze elementen versterken niet alleen de biodiversiteit, maar verbinden ook bestaande natuurgebieden en dragen bij aan een veerkrachtig en levendig landschap. 

Het plantseizoen 2025-2026 leverde mooie resultaten op. Extra solitaire knotbomen en hoogstambomen werden aangeplant, boomweides uitgebreid en nieuwe struweel- en knip- en scheerhagen toegevoegd. Poelen en voederhagen creëren bovendien belangrijke habitats voor amfibieën, insecten en kleine zoogdieren. Enkele geplande onderdelen zijn later uitgevoerd of aangepast, doordat enkele deelnemers zich terugtrokken of bepaalde werkzaamheden naar het najaar werden verschoven. Desondanks is een groot deel van het werk volgens plan gerealiseerd. 

Bij de aanleg is bewust gekozen voor autochtoon plantmateriaal rond Natura2000-gebieden en erfgoedlocaties, zodat het landschap niet alleen groener wordt, maar ook ecologisch waardevol blijft. Voor andere plekken is deels gebruikgemaakt van inheems materiaal zoals wilde liguster, gewone vogelkers en hazelaar. De samenwerking met lokale leveranciers, zoals NL Plants en De Fruittuin, zorgt bovendien voor hoogwaardig plantgoed en versterkt de lokale betrokkenheid. 

De aanpak in Zeeland laat zien hoe een combinatie van professionele begeleiding, betrokken deelnemers en strategisch geplaatste groene en blauwe elementen een groot verschil maakt in het landschap. Stichting Landschapsbeheer Zeeland en de deelnemende agrariërs en particulieren hebben samen al een indrukwekkend netwerk van verbindingen neergezet, en kijken uit naar de volgende fase in najaar 2026.

Stichting Landschapsbeheer Gelderland : Gelderse landschappen krijgen nieuwe verbindingen 

In Gelderland ontstaat een steeds zichtbaarder netwerk van groenblauwe landschapselementen. Dankzij Stichting Landschapsbeheer Gelderland, onder leiding van Arjan Vriend, werken honderden particuliere grondeigenaren en agrariërs samen om hun erven, akkers en weilanden ecologisch te verrijken. Houtwallen, hagen, solitaire bomen, boomweides en poelen vormen niet alleen nieuwe leefgebieden voor vogels, insecten en amfibieën, maar verbinden ook bestaande natuurgebieden tot een samenhangend landschap. 

Het project “Impuls  Groen Blauwe Dooradering Gelderland 2025/2026” loopt nog, maar de eerste resultaten zijn veelbelovend. Zo zijn er al 250 solitaire knotbomen en 500 solitaire bomen geplant, 1,25 hectare bosjes aangelegd en diverse struweelhagen en knip- en scheerhagen neergezet. Boomweides en botanische weides zorgen voor extra biodiversiteit op akkers en grasland. Bij de aanleg is zoveel mogelijk gebruikgemaakt van autochtoon plantmateriaal, met uitzonderingen zoals brem en wilde peer die in beperkte mate niet autochtoon zijn. 

Een belangrijk onderdeel van het project is de actieve betrokkenheid van de deelnemers. Tot nu toe zijn 306 grondeigenaren geworven en geadviseerd, waarvan ongeveer 284 deelnemers daadwerkelijk meedoen. Op uitdeeldagen in Lochem ontvingen 54 deelnemers hun beplanting en praktische instructies voor aanleg en beheer. In de komende maanden volgen nog zes uitdeeldagen verspreid door Gelderland, zodat ook de overige deelnemers hun landschapselementen kunnen ophalen en aanplanten. 

Het project laat zien dat een goede combinatie van professionele begeleiding, praktische ondersteuning en lokale betrokkenheid snel tot zichtbaar resultaat leidt. Iedere aangelegde haag, boom of poel draagt bij aan een robuust, verbonden landschap. Stichting Landschapsbeheer Gelderland, de deelnemers én lokale kwekers maken samen een groot verschil voor de ecologische kwaliteit en belevingswaarde van het Gelderse landschap.

Landschapsbeheer Drenthe : Drentse project Landschap in Verbinding brengt groenblauwe rijkdom dichterbij 

In Drenthe wordt het landschap steeds diverser en ecologischer. Het project Landschap in Verbinding, uitgevoerd door Landschapsbeheer Drenthe, laat zien hoe betrokken grondeigenaren en lokale initiatieven samen een zichtbaar verschil maken. Houtwallen, hoogstamboomgaarden, struweelhagen en poelen verbinden akkers, erven en natuurgebieden, wat bijdraagt aan biodiversiteit en een aantrekkelijker landschap voor mens en dier. 

De eerste resultaten zijn veelbelovend! Tot maart 2026 zijn al 46 erven voorzien van nieuwe landschapselementen, waaronder 426 hoogstamfruitbomen, diverse knip- en scheerheggen en 0,27 hectare bosjes. Bij 24 erven rond de Maatschappij van Weldadigheid zijn extra kruidenrijke weides en erfbeplanting gerealiseerd. Zo krijgen insecten, vogels en amfibieën nieuwe leefplekken en worden de erven aantrekkelijker en ecologisch waardevol. 

Ook de aanleg van poelen krijgt speciale aandacht. In gebieden waar bijvoorbeeld de knoflookpad voorkomt, versterken nieuwe poelen het leefgebied van deze kwetsbare soort. Hoewel sommige onderdelen van het project door vergunningen en de planning van grootgrondbezitters vertraging oplopen is de uitvoering nauwkeurig afgestemd met gemeente en archeologische instanties om de vergunningen correct rond te krijgen. 

Het project combineert praktische ondersteuning met lokale betrokkenheid. Deelnemers ontvangen begeleiding bij de aanleg, onderhoudsinstructies en advies over beheer. Samen met de leverancier van het plantmateriaal en externe aannemers voor specifieke aanlegwerkzaamheden, wordt de kwaliteit van de beplanting en infrastructuur gewaarborgd. 

Met de huidige voortgang en de geplande verlenging tot 2027 verwacht Landschap in Verbinding een aanzienlijke uitbreiding van groenblauwe structuren in Drenthe. Elke aangelegde houtwal, boomgaard of poel draagt bij aan een robuuster en beleefbaar landschap. Dit project laat zien dat samenwerking tussen overheid, organisaties en particulieren direct zichtbaar resultaat kan opleveren voor mens, natuur en het Drentse landschap.  

Gerelateerde updates

Aanvalsplan Landschap in actie: groenblauwe netwerken in ontwikkeling (2/6)

CoP Ontsnippering zet stap richting Meerjaren Programma Ontsnippering 2.0

Terugblik: Community of Practice Aanvalsplan Landschap in de Noardlike Fryske Walden

Nieuw in de Toolbox: Stappenplan Faunavoorzieningen voor de otter

Natuur Navigator helpt biodiversiteit mee te nemen in gebiedsontwikkeling

Terugblik partnerdag Deltaplan Biodiversiteitsherstel | 2 juli 2026