Overslaan naar hoofdinhoud
zoeken
zoeken

Aanvalsplan Landschap in actie: groenblauwe netwerken in ontwikkeling (4/6)

Het Aanvalsplan Landschap brengt een breed consortium van partijen samen rond één duidelijke ambitie: minimaal 10% van het landelijk gebied verrijken met landschapselementen. Met steun van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en coördinatie vanuit het Deltaplan Biodiversiteitsherstel werken partijen in heel Nederland aan de aanleg van groenblauwe netwerken die bijdragen aan biodiversiteit, een aantrekkelijk landschap en een toekomstbestendig landelijk gebied.

Na de succesvolle afronding van de eerste 9 projecten zijn inmiddels 18 nieuwe projecten gestart. Verspreid over het land worden nieuwe landschapselementen aangelegd, bestaande groenblauwe netwerken versterkt en waardevolle ervaringen opgedaan die bijdragen aan de verdere uitvoering van het Aanvalsplan Landschap. De gezamenlijke ambitie blijft om binnen beide tranches uiteindelijk circa 700 kilometer aan landschapselementen te realiseren.

Deze tussenrapportage geeft een eerste beeld van de voortgang van de projecten. Hoewel ze nog volop in uitvoering zijn, zijn de eerste resultaten al zichtbaar. Van de aanleg van houtwallen, hagen, singels, struweel en poelen tot nieuwe samenwerkingen en innovatieve werkwijzen: de projecten laten zien hoe stap voor stap wordt gebouwd aan een sterker, biodiverser en klimaatbestendiger landschap.

In deze reeks van zes artikelen brengen we de voortgang van alle 18 projecten in beeld.

Herstel van cultuurlandschappen op Texel en Wieringen 

Langs de Waddenkust van Texel en Wieringen neemt het landschap weer langzaam de vormen aan die het eeuwenlang heeft gekend. Dankzij het project Programma Herstel Cultuurlandschap Waddenkust (HCW), uitgevoerd door Stichting Landschap Noord-Holland, wordt de biodiversiteit versterkt en het cultuurlandschap duurzaam hersteld. 

Het project richt zich op het herstel van zowel groene als blauwe landschapselementen. Op Texel is gestart met de aanleg van 21 poelen, een stap boven de oorspronkelijk geplande 20, waarmee het leefgebied voor amfibieën en andere watergebonden soorten wordt uitgebreid. Daarnaast zijn 1,25 kilometer natuurvriendelijke oevers aangelegd, en wordt gewerkt aan botanische weides die ongeveer 2 hectare zullen beslaan. Deze weides dragen bij aan bloemrijke habitats en bieden voedsel en schuilplekken voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. 

Een opvallend succes is de grote belangstelling voor de aanleg van tuinwallen op Wieringen. Waar eerst 2,5 kilometer was voorzien, meldden boeren en grondeigenaren zich voor 6,5 kilometer. De tuinwallen worden aangelegd met lokaal verwijderde graszoden en ingezaaid met een inheems, kruidenrijk mengsel van Cruydt-Hoeck, passend bij de bodem en flora van het eiland. Zo ontstaat een landschap dat zowel historisch verantwoord als ecologisch waardevol is. 

Het herstelprogramma laat zien hoe samenwerking tussen overheid, natuurorganisaties en lokale grondeigenaren het cultuurlandschap kan versterken. Elke poel, houtwal en botanische weide die wordt aangelegd, draagt bij aan een veerkrachtiger en aantrekkelijker landschap voor mens en natuur langs de Waddenkust. Met de geplande voortzetting in 2026-2027 groeit het perspectief op een duurzaam verbonden en biodivers kustlandschap door.  

Eiland van Schalkwijk: groenblauwe dooradering krijgt vorm 

Op het Eiland van Schalkwijk is het landschap volop in beweging. Dankzij het project Eiland van Schalkwijk, uitgevoerd door SBNL Natuurfonds met projectleiders Maaike Brasz en Hidde van Kersen, worden belangrijke stappen gezet in het herstel van het cultuurlandschap en de biodiversiteit. 

Het project legt de nadruk op zowel groene als blauwe landschapselementen. Ondanks dat vergunningen voor sommige blauwe elementen zoals poelen en natuurvriendelijke oevers nog in behandeling zijn, is er al aanzienlijke resultaten geboekt bij de groene elementen. Zo is 18 hectare kruidenrijk grasland ingezaaid met lokaal biozaad, en is de aanleg van 80 laan- en hoogstamfruitbomen voorbereid. Ook zijn plannen voor knotbomenrijen, struweelhaag en knip- en scheerheggen in uitvoering, waarmee het landschap aantrekkelijker wordt voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. 

Een uitdaging was het aanpassen van het oorspronkelijke plan aan de realiteit van het terrein en de regelgeving. Zo moest het aantal populieren en wilgen worden bijgesteld vanwege een grotere onderlinge afstand en het vervallen van een kavel, terwijl sommige bosplantsoen-initiatieven niet subsidiabel bleken. Toch leidt het project tot een aanzienlijke vergroting van botanisch en landschappelijk waardevolle oppervlakte, met een verwacht totaal van bijna 25 hectare ingezaaid kruidenrijk grasland in 2026. 

Met de geplande afronding in 2027 zal het Eiland van Schalkwijk een netwerk van groene en blauwe elementen hebben dat bijdraagt aan een veerkrachtiger en biodivers cultuurlandschap. Elke heg, poel en kruidenrijke weide die wordt aangelegd, versterkt de ecologische structuur van het gebied en laat zien wat mogelijk is als natuurherstel, landbouw en landschapsbeheer hand in hand gaan. 

Gonzend Rivierenland: Samen voor Biodiversiteit brengt het landschap tot leven 

In het hart van het Rivierenland groeit het landschap letterlijk en figuurlijk. Dankzij het project Aanleg landschapselementen Gonzend Rivierenland – Samen voor Biodiversiteit, uitgevoerd door Stichting Biodiversiteit en Landschap De Fruitmotor, worden boeren en andere deelnemers actief betrokken bij het herstel en de vergroening van hun eigen omgeving. 

Sinds eind 2025 zijn de eerste bomen, struiken en bloemrijke zaden aangeleverd bij de deelnemers. De meeste plant- en zaaiwerkzaamheden zijn inmiddels uitgevoerd: 33 van de 38 deelnemers hebben hun landschapselementen ingeplant, met bomen en bosplantsoen van PlantsNL en bloemzaad van Cruydthoek. Binnenkort volgen de resterende deelnemers, zodat alle aangeplante elementen uiterlijk eind april 2026 volledig in de grond staan. 

Het project richt zich op een mix van groene, blauwe en kruidenrijke landschapselementen. Zo worden 1,1 km knotbomenrij, 2,1 km bomenrij, 18 km struweelhaag en 8 km struweelrand aangelegd, terwijl ook 2,3 ha boomweide, 6 ha botanische weide en 0,5 km keverbanken bijdragen aan de biodiversiteit. Daarnaast worden 3,2 km natuurvriendelijke oevers  en 0,3 ha poelen  aangelegd, zodat ook waterpartijen en natte plekken ecologisch waardevol worden ingericht. 

Met de afronding in 2026/2027 zal het Gonzend Rivierenland zijn veranderd in een aaneengesloten netwerk van groene en blauwe elementen, rijk aan bloemen, bomen, hagen en waterpartijen. Elke aangeplante boom, haag en kruidenrijke weide versterkt de biodiversiteit en maakt het landschap veerkrachtiger, kleurrijker en levendiger – een tastbaar resultaat van samenwerking tussen natuur, landbouw en lokale betrokkenen. 

Terugblik op afgeronde projecten

Wil je meer lezen over de resultaten van de eerste 9 projecten die inmiddels afgerond zijn? Lees dan de volgende artikelen:

Aanvalsplan Landschap in actie: van ambitie naar uitvoering in het landschap 1/3

Aanvalsplan Landschap in actie: van ambitie naar uitvoering in het landschap 2/3

Aanvalsplan Landschap in actie: van ambitie naar uitvoering in het landschap 3/3

 

Gerelateerde updates

Aanvalsplan Landschap in actie: groenblauwe netwerken in ontwikkeling (3/6)

Aanvalsplan Landschap in actie: groenblauwe netwerken in ontwikkeling (2/6)

CoP Ontsnippering zet stap richting Meerjaren Programma Ontsnippering 2.0

Nieuw in de Toolbox: Stappenplan Faunavoorzieningen voor de otter

Natuur Navigator helpt biodiversiteit mee te nemen in gebiedsontwikkeling

Terugblik: Community of Practice Aanvalsplan Landschap in de Noardlike Fryske Walden