Aanvalsplan Landschap in actie: groenblauwe netwerken in ontwikkeling (5/6)

De Utrechtse Heuvelrug: cultuurhistorie en biodiversiteit hand in hand 

In het hart van Nederland werkt Stichting Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug aan een bijzonder landschap: de Utrechtse Heuvelrug en haar flanken. Met het project “Een cultuurhistorisch landschap in verbinding” wordt niet alleen de biodiversiteit versterkt, maar ook het cultuurhistorische karakter van het gebied behouden en hersteld.

Het project zet stevig in op een mix van groene en blauwe landschapselementen. Tot nu toe zijn opvallend veel houtwallen, houtsingels, knotbomen en solitaire bomen aangeplant. Daarbij springt de toename van bosplantsoen op zand- en veengrond in het oog: ruim 3 km houtwal en houtsingel, 0,3 km bomenrij, en 60 solitaire bomen zijn al gerealiseerd, wat de oorspronkelijke planning ruimschoots overstijgt. Bovendien zorgen grotere aantallen knip- en scheerheg (0,5 km) en struweelhaag (0,5 km) voor een aaneengesloten netwerk van structuren die het landschap ecologisch en visueel verrijken.

Opvallend is dat minder rasterwerk nodig blijkt voor bescherming van het plantmateriaal dan eerder gedacht. Tegelijkertijd bereiden de planners zich voor op een volgende fase, waarin agroforestry-elementen, voederhagen en boomweides aangelegd zullen worden, en waar rasters essentieel zijn om jonge bomen en struiken te beschermen.

Met de geplande afronding in 2026/2027 zal de Utrechtse Heuvelrug zich steeds meer presenteren als een rijk, groen en cultuurhistorisch landschap. Elk hectare bosplantsoen, elke haag, heg en knotboom draagt bij aan de biodiversiteit en versterkt de verbinding tussen natuur en erfgoed. Het project laat zien hoe samenwerking tussen beheer, lokale ondernemers en deskundigen het landschap duurzaam kan verrijken, met tastbare impact voor mens en natuur.

Zoveel mogelijk heggen, zoveel mogelijk mensen: een groen netwerk dat verbindt 

Stichting Hoopheggen zet zich in voor een uniek doel: het herstel van het Nederlandse landschap én het verbinden van mensen met elkaar en met de natuur. Met het project “Zoveel mogelijk heggen met zoveel mogelijk mensen” wordt de groenblauwe dooradering versterkt door het aanleggen van heggen, struweelhagen en bosjes, verspreid over diverse grondsoorten.

Tot nu toe zijn indrukwekkende resultaten geboekt. Zo zijn al 3,362 km knip- en scheerheg gerealiseerd, en groeit het aantal struweelhagen tot 2,18 km. Ook werd 1 hectare nieuw bosje aangelegd, wat het landschap visueel verrijkt en ecologisch waardevolle verbindingen biedt voor flora en fauna. Daarnaast lopen de eerste voederhagen, met een totaal van 2,219 km bij afronding, waardoor voedselbronnen voor vogels en kleine zoogdieren worden vergroot.

Het project valt op door de samenwerking met vrijwilligers: bijna alle werkzaamheden worden begeleid door Hoopheggen zelf. De plantdagen hebben niet alleen een ecologische impact, maar zorgen ook voor sociale verbindingen: buren, lokale groepen en natuurliefhebbers werken samen, leren over landschapsbeheer en ervaren de directe impact van hun inzet. Zoals initiatiefneemster Mariette van Krieken benadrukt: “Hiermee verdubbelen we onze impact. We herstellen niet alleen landschap, maar verbinden ook mensen met elkaar en met de natuur.”

Met de voortgang tot nu toe toont het project hoe kleinschalige initiatieven, ondersteund door expertise, vrijwilligerskracht en gedegen organisatie, concreet bijdragen aan een rijker, diverser en verbonden landschap. Elk aangeplante heg, bosje en struweel vergroot de ecologische structuur én versterkt de betrokkenheid van mensen bij hun omgeving, precies zoals de naam van het project belooft: zoveel mogelijk heggen, zoveel mogelijk mensen.